Mecovo je jedno od onih mesta koja odmah menjaju sliku Grčke na koju smo navikli. Umesto mora, belih kuća i ostrva, ovde vas dočekuju kamene fasade, drveni balkoni, dimnjaci, guste šume jele i bukve, hladna planinska voda i obronci Pindosa.
Nalazi se u oblasti Epir, na severozapadu Grčke, na oko 1.160 metara nadmorske visine. Zbog položaja između Epira, Tesalije i Zapadne Makedonije, Mecovo je vekovima bilo važno mesto za trgovinu, stočarstvo i zanate.
Danas je jedna od najpoznatijih planinskih destinacija u Grčkoj, ali nije rezervisana samo za zimu. U proleće je okruženo zelenilom, leti pruža predah od velikih vrućina, jesen donosi boje bakra i zlata, dok zimi sneg potpuno menja izgled kamenih kuća i strmih ulica.
Mecovo se nalazi na padinama planinskog masiva Pindos, u regionalnoj jedinici Janjina. Izgrađeno je amfiteatralno, ispod prevoja Katara, među gustim šumama i visokim planinama.
Od Janjine je udaljeno oko 50 kilometara, od Soluna približno 217 kilometara, a od Atine između 410 i 445 kilometara, u zavisnosti od izabrane trase.
Izgradnja autoputa Egnatia Odos znatno je olakšala dolazak do Mecova. Ipak, reč je o planinskom području, pa zimi treba pratiti vremensku prognozu i stanje na putevima, naročito kada ima snega, magle ili poledice.
Mecovo nije usputna stanica koju treba obići za pola sata. Najlepše je kada mu date dovoljno vremena, prošetate bez žurbe, sednete na centralnom trgu i dozvolite da vam se mesto polako otkrije.
Poreklo imena Mecovo nije konačno utvrđeno, pa se u izvorima pojavljuje nekoliko tumačenja.
Najpoznatije ga povezuje sa slovenskom, odnosno bugarskom rečju „mečka“ i nastavkom „ovo“, čestim u nazivima mesta. Prema tom tumačenju, Mecovo bi se moglo razumeti kao „mesto medveda“. Ova teorija posebno je zanimljiva govornicima srpskog jezika, jer nam reč „mečka“ zvuči sasvim poznato.
Drugo, manje prihvaćeno tumačenje povezuje naziv sa grčkom rečju „mesovouni“, koja označava mesto usred planina. Aromanski stanovnici grad nazivaju Aminciu.
Iako nijedna teorija nije potpuno dokazana, priča o medvedima savršeno se uklopila u identitet Mecova. Šume Pindosa pripadaju prirodnom staništu mrkog medveda, a na centralnom trgu nalazi se poznata skulptura dva medveda, jedan od najprepoznatljivijih simbola grada.
Mecovo je jedan od najvažnijih centara aromanske, odnosno cincarske ili vlaške kulture u Grčkoj. Mnogi stanovnici i danas čuvaju aromanski jezik, tradicionalne nošnje, muziku, običaje i porodične zanate.
Aromanski jezik pripada grupi istočnoromanskih jezika i kroz vekove je preuzeo brojne grčke i druge balkanske elemente. U Srbiji su Aromani poznatiji pod nazivom Cincari, dok se u Grčkoj često koristi naziv Vlasi.
Ova tradicija daje Mecovu karakter po kojem se razlikuje od drugih planinskih mesta. Stari zanati, ručno tkane tkanine, vez, drvorezbarstvo i aromanski govor ovde nisu samo deo muzejske postavke, već nasleđe koje se još može videti i čuti u svakodnevnom životu.
Položaj na važnom planinskom prolazu vekovima je određivao razvoj Mecova. Kroz ovaj deo Pindosa prolazili su putevi koji su povezivali Epir sa Tesalijom, Makedonijom i drugim delovima Balkana.
Stanovnici Mecova bili su poznati kao „derbentzides“, čuvari planinskih prolaza. Brinuli su o bezbednosti puta i pomagali putnicima i trgovačkim karavanima da pređu zahtevne planinske prevoje.
Zbog te službe sultan Mehmed IV dodelio je stanovnicima Mecova 1659. godine posebne poreske i političke povlastice. Bili su oslobođeni pojedinih redovnih i vanrednih poreza koje su plaćali hrišćanski stanovnici drugih oblasti, pod uslovom da dogovoreni godišnji iznos plate unapred i odjednom.
Ovaj poseban status pomogao je Mecovu da se razvije u važno trgovačko središte. Koliko je grad bio uključen u međunarodnu trgovinu pokazuje podatak da su Francuzi još 1719. godine ovde podigli skladište za proizvode koje su nameravali da izvoze.
Tokom 18. i 19. veka trgovci iz Mecova poslovali su u Veneciji, Trstu, Beču, Moskvi, Odesi, Carigradu, Aleksandriji i drugim velikim centrima. Bavili su se trgovinom vunom, kožom, tkaninama i drugim proizvodima.
Mnogi uspešni trgovci nisu zaboravili rodni kraj. Porodice Tosica, Averof i Stournaras ulagale su novac u škole, crkve, mostove, zdravstvene ustanove i druge javne građevine.
Zbog toga Mecovo nije samo lepo planinsko mesto. Iza kamenih fasada nalazi se priča o ljudima koji su odlazili daleko, sticali bogatstvo i zatim ga ulagali u razvoj svog grada.
Centar Mecova čine uske ulice, kamene kuće, drveni balkoni, tradicionalni krovovi, manji trgovi i prodavnice lokalnih proizvoda. Grad je izgrađen na padini, pa gotovo svaka šetnja podrazumeva uzbrdice, nizbrdice i kamene stepenice.
Najpoznatije mesto za predah je centralni trg, okružen kafićima, tavernama i radnjama sa sirevima, vinom, slatkišima, začinima i ručno rađenim predmetima.
Na trgu se nalazi spomenik sa dva medveda, zbog kojeg se ovo mesto često naziva i Trg medveda. Pored njega se fotografiše gotovo svaki posetilac Mecova.
Kroz grad i njegovu okolinu raspoređeno je oko 25 kamenih česama sa hladnom planinskom vodom. Neke nose imena poznatih stanovnika i dobrotvora, dok druge imaju uklesane godine i natpise.
Najlepši delovi Mecova često nisu pojedinačne znamenitosti, već ono što se nalazi između njih: stara drvena vrata, mala kapela, dvorište puno cveća, dim koji izlazi iz dimnjaka ili pogled koji se iznenada otvori prema dolini.
Galerija Averof jedna je od najvažnijih kulturnih ustanova Epira. Nalazi se iza centralnog trga, u zgradi na tri nivoa, a njena zbirka obuhvata više od 700 umetničkih dela.
U galeriji se mogu videti radovi poznatih grčkih umetnika 19. i 20. veka, među kojima su Nikiforos Litras, Nikolaos Gizis, Konstantinos Volanakis, Jannis Moralis, Jannis Tsaruhis i Alekos Fasianos.
Poseta je zanimljiva čak i putnicima koji obično ne obilaze galerije. Kontrast između tradicionalnog planinskog grada i ozbiljne zbirke moderne grčke umetnosti daje Mecovu neočekivanu kulturnu dimenziju.
Radno vreme i eventualne privremene izložbe treba proveriti na zvaničnom sajtu galerije neposredno pre posete.
Muzej narodne umetnosti smešten je u obnovljenoj kući porodice Tosica, prvobitno podignutoj 1661. godine. Muzej je otvoren 1955. i predstavlja jedan od prvih projekata Fondacije barona Mihaila Tosice.
Sama kuća je deo postavke. Posetioci mogu da vide kako je izgledalo bogato domaćinstvo Mecova u vreme njegovog trgovačkog i ekonomskog uspona.
U prostorijama se nalaze tradicionalne nošnje, tkanine, razboji, nakit, oružje, ikone, bakarni i drveni predmeti, nameštaj, poljoprivredni alat i predmeti korišćeni u svakodnevnom životu. Sačuvane su i nekadašnje štale, ostave i velike prostorije za prijem gostiju.
Posete se organizuju uz vođenje, a aktuelno radno vreme i termine obilazaka treba proveriti pre dolaska.
Crkva Svete Paraskeve nalazi se u centru Mecova i vekovima je imala važnu versku, obrazovnu i društvenu ulogu.
Posebno je vredan drveni ikonostas koji su izradili majstori iz Mecova. Ukrašen je rezbarenim scenama iz Starog i Novog zaveta, dok pojedine ikone potiču iz 18. veka.
U prostorijama uz crkvu nekada se odvijala i nastava, što pokazuje koliko su crkva i obrazovanje bili povezani u istoriji Mecova.
Manastir Svetog Nikole nalazi se izvan najužeg centra, u zelenilu, pored reke, česme i šumarka. Osnovan je još u vizantijskom periodu i smatra se jednim od važnijih verskih spomenika ovog kraja.
Pored kamenog manastira i drvenog zvonika, pažnju privlači ogromna sekvoja. Spoj planinske reke, starog drveća, česme i manastirske arhitekture čini ovo mesto potpuno drugačijim od prometnog centralnog trga.
Do manastira vodi šetnja sa većom visinskom razlikom, pa treba imati udobnu obuću i dovoljno vremena za povratak.
Averofeios park nalazi se nedaleko od centra i predstavlja malu zbirku biljnog sveta Pindosa. U njemu rastu jele, borovi, bukve, munike, hrastovi i druge vrste karakteristične za šire područje Mecova.
U središtu parka nalazi se crkva Svetog Georgija, dok je za decu uređeno i igralište. Ovo je dobro mesto za kraći predah, naročito tokom toplijih meseci.
Averofeios park ne treba mešati sa manastirom Svetog Nikole i njegovom velikom sekvojom. Reč je o dve različite lokacije.
Jedan od najlepših izleta iz Mecova vodi do veštačkog jezera na izvorima reke Aoos. Nalazi se na nadmorskoj visini od približno 1.300 metara i okruženo je planinama, bukovim i jelovim šumama.
Jezero tokom godine potpuno menja izgled. Leti je okruženo zelenilom, u jesen šumama u crvenim i zlatnim tonovima, dok se zimi plava voda izdvaja između snežnih obronaka.
U okolini se nalaze šumski putevi i staze pogodne za šetnju, vožnju bicikla i istraživanje prirode. Za ozbiljnije planinarenje potrebni su odgovarajuća oprema, dobra priprema i prethodna provera vremenskih uslova.
Zimi pojedini putevi oko jezera mogu biti prekriveni snegom ili ledom, pa izlet ne treba planirati bez provere stanja na terenu.
U okolini Mecova nalaze se tri poznata ski centra: Profitis Ilias, poznat i kao Politsies, Karakoli i Anilio Park.
Politsies se nalazi nekoliko kilometara od grada i pogodan je za početnike i porodice. Karakoli je još bliži centru Mecova i ima manje skijalište, dok je Anilio veći i moderniji kompleks sa stazama različitih nivoa težine.
Rad ski centara zavisi od količine snega, vremenskih uslova i tehničkog stanja žičara. Pre polaska treba proveriti koje staze i sadržaji tog dana rade.
Čak i ako ne skijate, Mecovo zimi ima posebnu atmosferu. Sneg na krovovima, dim iz dimnjaka, miris pečenja i topla taverna često su sasvim dovoljan razlog za dolazak.
Mecovo je jedno od onih mesta u kojima je hrana važan deo putovanja. Ovaj kraj poznat je po mlečnim proizvodima, mesu, pitama, domaćim kobasicama, slatkišima i vinu.
Najpoznatiji proizvod je Metsovone, dimljeni sir od kravljeg ili mešanog mleka, sa zaštićenom oznakom porekla. Ima čvrstu teksturu, blago slan ukus i prepoznatljivu aromu dima.
Vredi probati i Metsovelu, lokalni sir nešto drugačije teksture i ukusa, kao i kefalogravijeru i druge odležale sireve ovog kraja.
U lokalnim tavernama često se služe pite sa sirom, zeljem ili mesom, jagnjetina, kozletina, pečenja, kokoreci, domaće kobasice, pasulj i druga jela karakteristična za kuhinju Epira.
Iako deluje kao proizvod čiji se isti recept prenosi vekovima, Metsovone u današnjem obliku nastao je tek u drugoj polovini 20. veka.
Evangelos Averof osnovao je 1958. godine školu za proizvodnju sira. Mladi majstori iz Mecova učili su italijanske tehnike i prilagodili ih mleku i stočarskoj tradiciji Epira.
Tako su nastali dimljeni Metsovone, Metsovela i drugi sirevi po kojima je grad danas poznat. Metsovone je zato zanimljiv spoj epirske stočarske tradicije i italijanskog sirarstva, a ne samo recept sačuvan iz daleke prošlosti.
Još jedna mala revolucija dogodila se krajem pedesetih godina, kada je Evangelos Averof na strmim obroncima Pindosa zasadio prve loze sorte Cabernet Sauvignon u Grčkoj.
Na etiketi prvog vina stajalo je: „Loze Francuske na planinama Grčke“.
Od tog eksperimenta nastalo je vino Katogi Averoff. Zapuštene planinske padine ponovo su pretvorene u vinograde, a vinogradi Mecova danas se ubrajaju među najviše u Grčkoj.
Vinarija Katogi Averoff može se posetiti, ali termine obilazaka i degustacija treba proveriti i rezervisati unapred.
Mecovo je destinacija za sva četiri godišnja doba, ali se doživljaj grada menja u zavisnosti od perioda posete.
Zima je najbolja za sneg, skijanje, prazničnu atmosferu i odmor uz kamin. To je ujedno i najposećeniji period, naročito tokom praznika i vikendom.
Proleće je dobro za šetnje, izlete i uživanje u zelenilu. Gužve su manje, a okolne šume i livade polako oživljavaju.
Leto je odličan izbor za putnike koji žele da pobegnu od velikih vrućina. Dani su uglavnom prijatniji nego u nižim delovima Grčke, ali večeri mogu biti hladne, pa je toplija garderoba korisna čak i u julu i avgustu.
Jesen je možda najlepši period za fotografisanje i vožnju kroz Epir. Šume Pindosa tada dobijaju bogate nijanse crvene, žute i narandžaste, a Mecovo je mirnije nego tokom zime.
Automobil je najpraktičniji način da se obiđu Mecovo i njegova okolina. Tako ćete lakše stići do jezera Aoos, ski centara, manastira, vinarije i udaljenijih vidikovaca.
Od Janjine je potrebno približno 50 minuta vožnje, dok putovanje iz Soluna obično traje oko dva i po sata. Vreme vožnje iz Atine zavisi od izabrane trase i uslova na putu.
Autobuske veze postoje preko KTEL mreže. Mecovo je povezano sa Janjinom, Kalambakom i drugim mestima u regionu. Putnici iz Atine ili Soluna često putuju preko Janjine, ali se red vožnje i potrebna presedanja menjaju, pa ih treba proveriti neposredno pre puta.
Ako dolazite zimi, automobil treba da ima odgovarajuću zimsku opremu. Planinski putevi mogu biti zahtevni i kada nema velikih snežnih padavina, naročito zbog magle, poledice i niskih temperatura.
Mecovo je odličan izbor za vikend, ali može lepo da se uklopi i u duže putovanje kroz Epir i severozapadnu Grčku.
Za jedan dan možete obići centralni trg, Galeriju Averof, Muzej narodne umetnosti, crkvu Svete Paraskeve, Averofeios park i nekoliko starih ulica i česama. Ostatak dana možete ostaviti za ručak i kupovinu lokalnih proizvoda.
Za dva ili tri dana možete dodati manastir Svetog Nikole, jezero Aoos, posetu vinariji, skijanje ili dužu šetnju u prirodi.
Boravak u Mecovu može se spojiti sa obilaskom Janjine, Zagorija, Meteora ili šireg područja Nacionalnog parka Pindos.
Mecovo je lep izbor za porodični odmor, posebno ako deca vole prirodu, sneg i šetnje.
Averofeios park ima igralište, dok se u okolini nalaze lake šetnje i prostori pogodni za porodične izlete. Zimi su najzanimljiviji ski centri i uređeni delovi namenjeni početnicima.
Treba računati na uzbrdice, nizbrdice i kamene stepenice. Kolica nisu praktična u svim delovima grada, pa su za malu decu bolji lagani modeli ili nosiljka.
Mecovo je udaljeno oko 50 kilometara od Janjine. Putovanje automobilom najčešće traje oko 50 minuta, u zavisnosti od saobraćaja i vremenskih uslova.
Da. Zbog nadmorske visine Mecovo često ima sneg tokom zime, ali se količina snega razlikuje od godine do godine.
Nije. Zima je najpopularnija sezona, ali je Mecovo lepo i tokom leta, kada je znatno svežije nego u većem delu Grčke, kao i u proleće i jesen.
Mecovo je poznato po tradicionalnoj arhitekturi, aromanskoj kulturi, planinama Pindosa, siru Metsovone, vinu, zimskom turizmu i nasleđu porodica Tosica, Averof i Stournaras.
Centar Mecova može se obići pešice. Automobil je ipak mnogo praktičniji ako želite da posetite jezero Aoos, ski centre, vinariju i druga mesta u okolini.
Mecovo se ne pamti po jednoj znamenitosti. Pamti se po celom osećaju: kamenim kućama, hladnom vazduhu, mirisu drveta i dima, vodi sa starih česama, lokalnom siru, vinu i planinama koje okružuju grad.
To je mesto u kojem se prepliću aromanska tradicija, trgovačka istorija, umetnost, gastronomija i priroda Pindosa.
Ako želite da upoznate Grčku izvan mora, ostrva i velikih arheoloških lokaliteta, Mecovo je jedan od najzanimljivijih izbora. Dovoljno je tradicionalno da sačuva svoj identitet, a dovoljno živo da ne deluje kao mesto koje postoji samo zbog turista.
